پوکی استخوان: راهنمای جامع تشخیص، درمان و مراقبت

پوکی استخوان یا استئوپروز، یک بیماری خاموش و پیش‌رونده است که منجر به کاهش چگالی و کیفیت استخوان‌ها می‌شود و آن‌ها را بسیار شکننده می‌کند. این بیماری اغلب بدون علائم هشداردهنده خاصی پیشرفت می‌کند و بسیاری از افراد تنها پس از یک شکستگی غیرمنتظره در مچ دست، لگن یا ستون فقرات، از وجود آن مطلع می‌شوند. در این مقاله، دکتر محمد بداغ آبادی، متخصص طب سالمندان در کلینیک سالمندی سلنا، به صورت جامع به بررسی این بیماری، روش‌های تشخیص، درمان‌های نوین دارویی، تفاوت‌های درمانی در زنان و مردان، و همچنین راهکارهای خانگی و گیاهی می‌پردازد.

بخش اول: درک پوکی استخوان و عوامل خطر

۱.۱. پوکی استخوان چیست؟

استخوان یک بافت زنده و پویا است که دائماً در حال بازسازی است. این فرآیند پیچیده و حیاتی، توسط دو نوع سلول اصلی کنترل می‌شود: استئوبلاست‌ها که مسئول ساخت بافت جدید استخوانی هستند، و استئوکلاست‌ها که بافت قدیمی یا آسیب‌دیده را تجزیه و جذب می‌کنند. این فرآیند بازسازی استخوان (Bone Remodeling) یک چرخه طبیعی و حیاتی برای حفظ سلامت و استحکام اسکلت بدن است. در طول دوران کودکی و نوجوانی، سرعت فعالیت استئوبلاست‌ها بیشتر از استئوکلاست‌ها است، که باعث افزایش مداوم تراکم و استحکام استخوان‌ها می‌شود. این فرآیند تا حدود ۳۰ سالگی ادامه می‌یابد و به اوج توده استخوانی (Peak Bone Mass) می‌رسد. هر چقدر اوج توده استخوانی شما در سنین جوانی بالاتر باشد، ذخیره استخوانی بیشتری برای محافظت در برابر پوکی استخوان در سنین بالا خواهید داشت.

پس از رسیدن به این اوج، تعادل بین ساخت و تخریب استخوان به تدریج تغییر می‌کند. در حالت طبیعی، سرعت تخریب استخوان از سرعت ساخت آن پیشی می‌گیرد، و این روند به طور طبیعی باعث کاهش تدریجی تراکم استخوان می‌شود. اما در بیماری پوکی استخوان، این فرآیند به شدت تسریع می‌یابد و باعث می‌شود استخوان‌ها به شکل اسفنجی، متخلخل و بسیار ضعیف درآیند. این وضعیت به قدری شدید می‌شود که یک ضربه کوچک یا حتی یک عطسه شدید می‌تواند منجر به شکستگی شود. درک این فرآیند بیولوژیکی اولین قدم در مدیریت و درمان مؤثر پوکی استخوان است.

۱.۲. عوامل خطر پوکی استخوان

شناخت عوامل خطر به شما کمک می‌کند تا اقدامات پیشگیرانه را جدی بگیرید و در زمان مناسب برای معاینه به پزشک مراجعه کنید. این عوامل به دو دسته قابل کنترل و غیرقابل کنترل تقسیم می‌شوند:

عوامل خطر غیرقابل کنترل:

• سن: با افزایش سن، به ویژه پس از ۵۰ سالگی، خطر پوکی استخوان افزایش می‌یابد. دلیل این امر، کاهش تدریجی سرعت بازسازی استخوان و جذب مواد مغذی است.
• جنسیت: زنان، به ویژه پس از یائسگی، به دلیل کاهش ناگهانی و شدید سطح هورمون استروژن، در معرض خطر بیشتری قرار دارند. استروژن نقش حیاتی در محافظت از استخوان‌ها ایفا می‌کند.
• سابقه خانوادگی: ژنتیک نقش مهمی در سلامت استخوان‌ها دارد. اگر والدین یا خواهر و برادر شما سابقه شکستگی استخوان یا پوکی استخوان دارند، احتمال ابتلای شما نیز بیشتر است.
• نژاد: افراد آسیایی و سفیدپوست بیشتر در معرض خطر پوکی استخوان هستند، در حالی که افراد آفریقایی‌تبار معمولاً تراکم استخوان بالاتری دارند.
• اندازه چارچوب بدن: افراد با جثه کوچک و لاغر، توده استخوانی کمتری دارند و به همین دلیل بیشتر در معرض خطر قرار دارند.

عوامل خطر قابل کنترل:

• سبک زندگی نامناسب: مصرف سیگار و الکل به شدت به سلامت استخوان آسیب می‌رساند. سیگار کشیدن باعث کاهش جذب کلسیم و کاهش تولید استروژن می‌شود. مصرف بیش از حد الکل نیز در جذب کلسیم اختلال ایجاد می‌کند.
• کمبود مواد مغذی: رژیم غذایی فاقد کلسیم و ویتامین D، دو عنصر اساسی برای سلامت استخوان، یکی از مهم‌ترین عوامل خطر است. همچنین، کمبود پروتئین، منیزیم و ویتامین K نیز می‌تواند در این زمینه نقش داشته باشد.
• عدم فعالیت بدنی: سبک زندگی کم‌تحرک، به ویژه عدم انجام ورزش‌های تحمل وزن، باعث می‌شود که استخوان‌ها تحریک کافی برای بازسازی را دریافت نکنند و به تدریج ضعیف شوند.
• لاغری بیش از حد: داشتن شاخص توده بدنی (BMI) پایین‌تر از ۱۸.۵ می‌تواند یک عامل خطر باشد، زیرا وزن کمتر به استخوان‌ها فشار کمتری وارد کرده و همچنین با کمبود هورمون‌های مهم مرتبط است.
• بیماری‌های خاص: برخی بیماری‌ها مانند آرتریت روماتوئید، دیابت نوع ۱ و ۲، بیماری‌های التهابی روده (مانند کرون و کولیت اولسراتیو)، پرکاری تیروئید و کم‌کاری غدد جنسی می‌توانند بر سلامت استخوان تأثیر بگذارند.
• مصرف داروها: مصرف طولانی‌مدت برخی داروها مانند کورتیکواستروئیدها (برای درمان آسم و آرتریت)، داروهای ضدتشنج، داروهای مهارکننده پمپ پروتون (PPIs)، برخی داروهای ضدسرطان و داروهای کاهش‌دهنده هورمون‌ها (در درمان سرطان پروستات و پستان)، می‌تواند باعث تضعیف استخوان شود
  
  

  برای در یافت خدمات بیشتر و ارتباط با ما کلیک کنید 

با روش های رادیو گرافی و ازمون های مختلف قادر به تشخیص پوکی استخوان می باشیم

بخش دوم: ارزیابی و تشخیص پوکی استخوان: رویکردی جامع در کلینیک سالمندی سلنا

تشخیص زودهنگام پوکی استخوان برای شروع به موقع درمان و جلوگیری از شکستگی‌های خطرناک، حیاتی است. این فرآیند شامل چندین مرحله است که به پزشک کمک می‌کند تا وضعیت استخوان‌های شما را به طور دقیق ارزیابی کند. مهم‌ترین و دقیق‌ترین ابزار تشخیصی، سنجش تراکم استخوان یا DEXA (Dual-energy X-ray Absorptiometry) نام دارد. این آزمایش با استفاده از پرتوهای ایکس با دوز پایین، میزان تراکم مواد معدنی استخوان (BMD) را اندازه‌گیری می‌کند. این فرآیند سریع، بدون درد و غیرتهاجمی است و اطلاعات ارزشمندی درباره استحکام استخوان‌های شما در نواحی حساس مانند لگن و ستون فقرات ارائه می‌دهد. اما ارزیابی تشخیصی فراتر از یک اسکن ساده است.

۲.۱. سیر کامل ارزیابی تشخیصی پوکی استخوان

فرآیند ارزیابی جامع پوکی استخوان در کلینیک سالمندی سلنا یک رویکرد چندوجهی است که شامل مراحل زیر می‌شود:

الف. تاریخچه پزشکی و معاینه فیزیکی

در اولین مرحله، پزشک متخصص با شما درباره سابقه پزشکی‌تان صحبت می‌کند. این گفتگو شامل بررسی عوامل خطر، سابقه خانوادگی پوکی استخوان و شکستگی‌ها، سبک زندگی (از جمله رژیم غذایی، ورزش و مصرف سیگار و الکل)، و داروهایی است که مصرف می‌کنید. معاینه فیزیکی نیز به پزشک اجازه می‌دهد تا علائمی مانند کاهش قد، قوز پشتی (کیفوز) یا درد استخوان را بررسی کند.

ب. آزمایش‌های خون و ادرار

برای ارزیابی دقیق‌تر، آزمایش‌های تکمیلی خون و ادرار تجویز می‌شود. این آزمایش‌ها به پزشک کمک می‌کنند تا:

• سطح کلسیم و ویتامین D را اندازه‌گیری کند: این دو ماده برای سلامت استخوان‌ها ضروری هستند.
• سطح هورمون‌ها را بررسی کند: از جمله هورمون پاراتیروئید (PTH) که نقش کلیدی در تنظیم سطح کلسیم در بدن دارد.
  
  

   

  

  تفاوت های استخوان پوک شده با سالم

• نشانگرهای بازسازی استخوان (Bone Turnover Markers) را ارزیابی کند: این آزمایش‌ها میزان فعالیت سلول‌های استخوان‌ساز و استخوان‌خوار را نشان می‌دهند.
• عملکرد کلیه و کبد را بررسی کند: بیماری‌های کلیوی و کبدی می‌توانند بر متابولیسم استخوان تأثیر بگذارند.
• علل ثانویه پوکی استخوان را شناسایی کند: برخی بیماری‌ها مانند پرکاری تیروئید یا کم‌کاری غدد جنسی می‌توانند علت پوکی استخوان باشند.

ج. سنجش تراکم استخوان (DEXA Scan)

همان‌طور که گفته شد، DEXA استاندارد طلایی برای تشخیص پوکی استخوان است. این اسکن میزان تراکم استخوان را در نواحی مهمی مانند لگن، ستون فقرات و مچ دست اندازه‌گیری می‌کند و نتایج را به صورت نمره T-score و Z-score گزارش می‌دهد.

• نمره T-score: این نمره برای تشخیص پوکی استخوان در زنان یائسه و مردان بالای ۵۰ سال استفاده می‌شود و نشان می‌دهد که تراکم استخوان شما چقدر با یک فرد جوان و سالم (با اوج توده استخوانی) تفاوت دارد.
• نمره Z-score: این نمره برای ارزیابی تراکم استخوان در کودکان، زنان پیش از یائسگی و مردان جوان‌تر از ۵۰ سال استفاده می‌شود و آن را با افراد همسن مقایسه می‌کند.

د. ابزار ارزیابی شکستگی (FRAX)

این ابزار یک مدل آماری پیچیده است که با وارد کردن اطلاعاتی مانند سن، جنسیت، وزن، قد، سابقه شکستگی قبلی و نمره DEXA، احتمال شکستگی اصلی در ۱۰ سال آینده را پیش‌بینی می‌کند. این ابزار به پزشک کمک می‌کند تا تصمیم بگیرد که آیا نیاز به درمان دارویی وجود دارد یا خیر.

با متد های frax و اسکن های هسته ای تمام اسکلتی میتوان به بهترین تشخیص در موردپوکی استخوان رسید

ه. تصویربرداری تکمیلی

در برخی موارد، ممکن است پزشک برای تشخیص شکستگی‌های ریز در ستون فقرات که ممکن است علائم دردناک نداشته باشند، از تصویربرداری‌هایی مانند VFA (Vertebral Fracture Assessment) یا عکس‌برداری با اشعه ایکس استفاده کند.

این فرآیند جامع ارزیابی، به دکتر بداغ آبادی اجازه می‌دهد تا یک تشخیص دقیق و کامل ارائه دهد و بهترین برنامه درمانی شخصی‌سازی شده را برای شما تنظیم کند.

بخش سوم: درمان‌های دارویی نوین و پیشرفته

درمان دارویی پوکی استخوان به صورت چشمگیری در سال‌های اخیر پیشرفت کرده است. امروزه، داروها با هدف قرار دادن مکانیسم‌های بیولوژیکی در سطح سلولی، نه تنها از تحلیل بیشتر استخوان جلوگیری می‌کنند، بلکه در برخی موارد به ساخت استخوان جدید نیز کمک می‌کنند. هدف اصلی درمان دارویی، افزایش تراکم استخوان و کاهش شدید خطر شکستگی‌های بعدی است. در کلینیک سالمندی سلنا، پزشکان با توجه به شرایط فردی هر بیمار، از جدیدترین و مؤثرترین داروها استفاده می‌کنند.

۳.۱. داروهای ضد تحلیل استخوان (Antiresorptive Drugs)

این گروه از داروها، رایج‌ترین درمان برای پوکی استخوان هستند. آن‌ها با مهار فعالیت سلول‌های استخوان‌خوار (استئوکلاست‌ها)، از تحلیل استخوان جلوگیری می‌کنند و به بدن اجازه می‌دهند تا به تدریج توده استخوانی را بازسازی کند.

الف. بیس‌فسفونات‌ها (Bisphosphonates)

این داروها ستون اصلی درمان پوکی استخوان هستند. مکانیسم عملکرد آن‌ها به این صورت است که به بلورهای هیدروکسی آپاتیت در استخوان متصل شده و توسط استئوکلاست‌ها جذب می‌شوند. این فرآیند باعث مهار و غیرفعال شدن استئوکلاست‌ها می‌شود و در نتیجه، تحلیل استخوان به شدت کاهش می‌یابد.

• انواع و نحوه مصرف:
  • قرص‌های خوراکی: آلندرونیت (Alendronate) و ریزدرونیت (Risedronite) به صورت هفتگی و ایباندرونیت (Ibandronite) به صورت ماهیانه مصرف می‌شوند.
  • تزریق وریدی: زولدرونیک اسید (Zoledronic Acid) به صورت تزریق سالانه تجویز می‌شود که برای افرادی که به دلایل گوارشی یا فراموشی در مصرف قرص مشکل دارند، گزینه ایده‌آلی است.
• عوارض جانبی: عوارض رایج شامل مشکلات گوارشی مانند سوزش معده و تهوع است. عوارض نادر اما جدی مانند استئونکروز فک (مرگ بافت استخوانی فک) و شکستگی‌های آتیپیک استخوان ران نیز ممکن است رخ دهد، که در صورت مصرف صحیح دارو و پایش منظم توسط پزشک، بسیار نادر هستند.

ب. دنوزوماب (Denosumab)

این داروی بیولوژیک، که با نام تجاری پرولیا (Prolia) شناخته می‌شود، یک آنتی‌بادی مونوکلونال است. دنوزوماب با اتصال به پروتئین RANKL، از اتصال این پروتئین به گیرنده‌های روی سطح استئوکلاست‌ها جلوگیری می‌کند و در نتیجه، از فعال‌سازی و بلوغ آن‌ها ممانعت به عمل می‌آورد. این مکانیسم بسیار هدفمند، به طور مؤثر تحلیل استخوان را مهار می‌کند.

• نحوه مصرف: دنوزوماب به صورت تزریق زیرجلدی هر ۶ ماه یک بار در مطب پزشک یا در منزل توسط پرستار انجام می‌شود.
• مزایا: اثربخشی بالا، تزریق با فاصله زمانی زیاد و مناسب برای افرادی که به بیس‌فسفونات‌ها پاسخ نمی‌دهند.
• نکات مهم: قطع مصرف این دارو می‌تواند منجر به از دست رفتن سریع توده استخوانی شود، بنابراین مصرف آن باید تحت نظر پزشک به صورت منظم ادامه یابد.

۳.۲. داروهای استخوان‌ساز (Anabolic Agents)

این گروه از داروها، رویکرد متفاوتی دارند؛ آن‌ها به جای جلوگیری از تحلیل استخوان، به طور مستقیم باعث ساخت استخوان جدید می‌شوند. این داروها معمولاً برای افراد با پوکی استخوان شدید و ریسک بالای شکستگی تجویز می‌شوند.

الف. تری‌پاراتاید (Teriparatide)

این دارو یک نسخه مصنوعی از هورمون پاراتیروئید (PTH) است. تزریق روزانه دوز کمی از این دارو به صورت زیرجلدی، باعث تحریک استئوبلاست‌ها و افزایش سرعت ساخت استخوان جدید می‌شود.

• نحوه مصرف: به صورت تزریق روزانه برای مدت حداکثر ۲ سال مصرف می‌شود.
• کاربرد: برای بیمارانی با پوکی استخوان شدید، به خصوص افرادی که سابقه شکستگی متعدد دارند.

ب. روموسوزوماب (Romosozumab)

این داروی بیولوژیک، با نام تجاری Evenity، دارای مکانیسم دوگانه است: هم باعث افزایش ساخت استخوان می‌شود و هم تحلیل آن را کاهش می‌دهد. این دارو با هدف قرار دادن پروتئین اسکلروستین (Sclerostin) عمل می‌کند.

• نحوه مصرف: به صورت تزریق ماهیانه برای یک دوره یک ساله تجویز می‌شود.
• کاربرد: برای زنان یائسه با پوکی استخوان شدید و سابقه شکستگی‌های متعدد.

۳.۳. سایر درمان‌های دارویی

• هورمون‌درمانی با استروژن: این روش درمانی معمولاً برای زنان یائسه که علائم یائسگی را نیز تجربه می‌کنند، مورد استفاده قرار می‌گیرد. استروژن می‌تواند به حفظ تراکم استخوان کمک کند، اما به دلیل افزایش احتمالی خطر لخته شدن خون و سایر عوارض، باید تحت نظر دقیق پزشک و با بررسی دقیق مزایا و معایب آن انجام شود.
• تعدیل‌کننده‌های انتخابی گیرنده استروژن (SERMs): داروهایی مانند رالوکسیفن (Raloxifene) با تأثیر بر گیرنده‌های استروژن در استخوان، به حفظ تراکم استخوان کمک می‌کنند و در عین حال خطر سرطان پستان را کاهش می‌دهند.

بخش چهارم: تفاوت‌های درمانی در زنان و مردان

اگرچه پوکی استخوان در هر دو جنس یکسان است، اما دلایل بروز و رویکردهای درمانی آن‌ها می‌تواند متفاوت باشد.

• در زنان: پوکی استخوان در زنان اغلب با یائسگی و افت ناگهانی سطح استروژن ارتباط دارد. این افت هورمونی باعث از دست رفتن سریع توده استخوانی می‌شود. به همین دلیل، رویکردهای درمانی ممکن است شامل هورمون‌درمانی یا داروهایی باشد که به سطح استروژن مرتبط هستند.
• در مردان: پوکی استخوان در مردان معمولاً با کاهش تدریجی تستوسترون یا سایر عوامل مرتبط با سبک زندگی و بیماری‌های مزمن (مانند هیپوگنادیسم، بیماری‌های گوارشی، یا مصرف کورتیکواستروئیدها) رخ می‌دهد. به همین دلیل، در مردان، بیشتر از داروهای بیس‌فسفونات و داروهای آنابولیک استفاده می‌شود. همچنین، بررسی سطح ویتامین D و کلسیم در هر دو جنس ضروری است.

بخش پنجم: نقش ورزش و تغذیه در مدیریت پوکی استخوان

علاوه بر درمان دارویی، سبک زندگی سالم نقش حیاتی در تقویت استخوان‌ها و کاهش خطر شکستگی دارد. ورزش منظم، به خصوص ورزش‌های تحمل وزن، به عنوان یک محرک مکانیکی عمل می‌کند و باعث می‌شود سلول‌های استخوان‌ساز فعال‌تر شوند.

۵.۱. ورزش درمانی: فراتر از یک توصیه ساده

ورزش درمانی برای پوکی استخوان تنها به پیاده‌روی محدود نمی‌شود. یک برنامه ورزشی جامع و اصولی شامل چندین جزء کلیدی است که هر کدام نقش منحصربه‌فردی در بهبود سلامت استخوان و کاهش خطر شکستگی ایفا می‌کنند.

الف. ورزش‌های تحمل وزن (Weight-Bearing Exercises)

این دسته از تمرینات، ستون فقرات، لگن و پاها را هدف قرار می‌دهند و با اعمال فشار مکانیکی بر استخوان‌ها، باعث افزایش تراکم استخوانی می‌شوند. این فشار، سیگنالی به سلول‌های استخوان‌ساز می‌فرستد تا کلسیم و سایر مواد معدنی را در ماتریس استخوان رسوب دهند.

• پیاده‌روی سریع: یکی از ساده‌ترین و مؤثرترین ورزش‌ها است. تلاش کنید حداقل ۳۰ دقیقه در روز، پنج روز در هفته پیاده‌روی کنید.
• بالا رفتن از پله‌ها: بالا رفتن از پله‌ها به مراتب از پیاده‌روی ساده مؤثرتر است و فشار بیشتری به استخوان‌های پا و لگن وارد می‌کند.
• رقصیدن: یک فعالیت شاد و در عین حال بسیار مؤثر است که شامل حرکات سریع و تغییر جهت‌های ناگهانی است و به تقویت عضلات و استخوان‌ها کمک می‌کند.
• دویدن آرام یا جاگینگ: اگر سلامت قلبی و عضلانی شما اجازه می‌دهد، دویدن آرام می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر تراکم استخوان داشته باشد.
• تنیس و بدمینتون: این ورزش‌ها به دلیل حرکات سریع و پرش‌ها، فشار زیادی به استخوان‌های دست و پا وارد می‌کنند.

ب. تمرینات با مقاومت (Resistance Training)

این تمرینات شامل استفاده از وزنه‌ها، باندهای مقاومتی یا وزن بدن برای تقویت عضلات است. زمانی که عضلات قوی‌تر می‌شوند، با کشیدن استخوان‌ها، آن‌ها را به رشد و تقویت تحریک می‌کنند.

• تمرین با دمبل: استفاده از دمبل‌های سبک برای تمرینات دست و شانه می‌تواند به تقویت استخوان‌های بازو و مچ دست کمک کند.
• اسکوات (Squats) و لانژ (Lunges): این حرکات، عضلات و استخوان‌های پا و لگن را به شدت درگیر می‌کنند و برای پیشگیری از شکستگی لگن حیاتی هستند.
• پوش‌آپ (Push-ups) و کرانچ (Crunches): این تمرینات با وزن بدن، عضلات بالاتنه و شکم را تقویت می‌کنند که برای حمایت از ستون فقرات و حفظ تعادل بسیار مهم است.

ج. تمرینات تعادلی و انعطاف‌پذیری

این دسته از ورزش‌ها به طور مستقیم تراکم استخوان را افزایش نمی‌دهند، اما با بهبود تعادل و انعطاف‌پذیری، خطر زمین خوردن و شکستگی‌های ناشی از آن را به شدت کاهش می‌دهند.

• تای‌چی (Tai Chi): این ورزش شامل حرکات آهسته و موزون است که تعادل، هماهنگی و قدرت عضلانی را به طرز چشمگیری بهبود می‌بخشد.
• یوگا و پیلاتس: این تمرینات نه تنها باعث افزایش انعطاف‌پذیری می‌شوند، بلکه به تقویت عضلات مرکزی (Core) کمک کرده و ستون فقرات را تثبیت می‌کنند.
• ایستادن روی یک پا: یک تمرین ساده اما مؤثر برای بهبود تعادل است. ابتدا با تکیه به یک دیوار شروع کنید و به تدریج مدت زمان و تکرار آن را افزایش دهید.

د. نکات کلیدی در برنامه ورزشی

• مشورت با پزشک: قبل از شروع هر برنامه ورزشی جدید، حتماً با پزشک خود، به خصوص دکتر بداغ آبادی، مشورت کنید.
• شروع آهسته: با شدت کم شروع کنید و به تدریج آن را افزایش دهید تا از آسیب‌دیدگی جلوگیری کنید.
• ثبات: مهم‌ترین عامل در اثربخشی ورزش، تداوم و منظم بودن آن است.
• ایمنی: همیشه در محیطی امن ورزش کنید و از انجام حرکاتی که ممکن است باعث افتادن شوند، خودداری کنید.

۵.۲. تغذیه مناسب: سوخت اصلی استخوان‌ها

یک رژیم غذایی غنی از مواد مغذی، سوخت اصلی برای بازسازی و تقویت استخوان‌ها است. دو ماده اصلی در این زمینه کلسیم و ویتامین D هستند، اما سایر ویتامین‌ها و مواد معدنی نیز نقش‌های حیاتی دارند.

الف. کلسیم

کلسیم اصلی‌ترین ماده معدنی تشکیل‌دهنده استخوان است و برای عملکرد صحیح عضلات، اعصاب و قلب نیز ضروری است.

• منابع غذایی غنی از کلسیم:
  • محصولات لبنی: شیر، ماست (به خصوص ماست یونانی)، پنیر، دوغ و کشک.
  • سبزیجات برگ‌سبز تیره: کلم بروکلی، اسفناج، کلم‌پیچ، شلغم و کلم‌سفید.
  • دانه‌ها و مغزها: بادام، پسته، کنجد و تخم شربتی.
  • ماهی: ساردین و سالمون (با استخوان‌های نرم).
  • سایر منابع: توفو، نان سبوس‌دار، حبوبات و آب‌میوه‌های غنی‌شده با کلسیم.

ب. ویتامین D

بدون ویتامین D، بدن نمی‌تواند کلسیم را به درستی جذب کند. این ویتامین به عنوان یک هورمون عمل می‌کند و برای سلامت استخوان‌ها ضروری است.

• منابع اصلی:
  • نور خورشید: بهترین منبع ویتامین D است. روزانه ۱۵ تا ۲۰ دقیقه قرار گرفتن در معرض نور خورشید کافی است.
  • غذاهای دریایی: ماهی‌های چرب مانند سالمون، ماهی تن، ساردین و روغن کبد ماهی.
  • غذاهای غنی‌شده: شیر، آب‌میوه و غلات صبحانه غنی‌شده با ویتامین D.

ج. سایر مواد مغذی حیاتی

• پروتئین: پروتئین، بلوک‌های سازنده استخوان هستند. پروتئین کافی از طریق گوشت، مرغ، ماهی، حبوبات و آجیل به بدن برسد.
• منیزیم: منیزیم نقش مهمی در فعال‌سازی ویتامین D و جذب کلسیم دارد. منابع آن شامل اسفناج، آجیل، حبوبات و دانه‌ها هستند.
• ویتامین K: این ویتامین به پروتئین‌های استخوانی کمک می‌کند تا کلسیم را جذب کنند. کلم بروکلی، اسفناج، کلم‌پیچ و تخم‌مرغ سرشار از این ویتامین هستند.

بخش ششم: درمان‌های خانگی و گیاهی: مکمل یا جایگزین؟

بسیاری از افراد به دنبال راه‌حل‌های طبیعی برای تقویت استخوان‌ها هستند. برخی از گیاهان و مواد غذایی می‌توانند به عنوان مکمل در کنار درمان‌های اصلی مفید باشند، اما هرگز نمی‌توانند جایگزین درمان‌های دارویی تاییدشده توسط پزشک شوند. تأکید می‌شود که قبل از استفاده از هرگونه مکمل یا درمان گیاهی، حتماً با پزشک خود مشورت کنید.

۶.۱. نگاهی عمیق‌تر به گیاهان دارویی

• دم اسب (Horsetail): این گیاه به دلیل داشتن مقدار زیادی سیلیس، در طب سنتی برای درمان بیماری‌های استخوانی مورد استفاده قرار می‌گیرد. سیلیس به بدن در جذب کلسیم و تشکیل بافت استخوانی کمک می‌کند. دم اسب را می‌توان به صورت چای یا مکمل مصرف کرد، اما باید با احتیاط و زیر نظر پزشک باشد، زیرا مصرف بیش از حد آن می‌تواند سمی باشد.
• شبدر قرمز (Red Clover): این گیاه حاوی ایزوفلاون‌ها است که نوعی فیتواستروژن هستند و ممکن است اثراتی مشابه استروژن در بدن داشته باشند. از آنجایی که کاهش استروژن با پوکی استخوان در زنان یائسه مرتبط است، برخی معتقدند شبدر قرمز می‌تواند مفید باشد. با این حال، شواهد علمی کافی برای اثبات این تأثیر وجود ندارد و باید با احتیاط مصرف شود.
• کوهوش سیاه (Black Cohosh): این گیاه نیز حاوی فیتواستروژن است و اغلب برای تسکین علائم یائسگی استفاده می‌شود. همانند شبدر قرمز، تأثیر آن بر سلامت استخوان کاملاً مشخص نیست و مصرف آن ممکن است عوارض جانبی داشته باشد.

۶.۲. تأثیر مواد غذایی خاص

• کنجد: کنجد یک منبع فوق‌العاده از کلسیم است. یک قاشق غذاخوری دانه کنجد می‌تواند حدود ۹۰ میلی‌گرم کلسیم داشته باشد. علاوه بر این، حاوی منیزیم، منگنز و روی است که همگی برای سلامت استخوان‌ها ضروری هستند. مصرف کنجد بو داده در سالاد، یا استفاده از ارده و حلوا ارده در صبحانه می‌تواند یک راهکار عالی باشد.
• آلو خشک (Prunes): تحقیقات نشان داده است که مصرف روزانه آلو خشک می‌تواند به بهبود تراکم استخوان در زنان یائسه کمک کند. آلو خشک حاوی مقادیر زیادی ویتامین K، پتاسیم و بورون است که همگی در سلامت استخوان نقش دارند.
• زنجبیل و زردچوبه: این دو ادویه دارای خواص ضدالتهابی قوی هستند که می‌توانند به کاهش التهاب مرتبط با برخی از بیماری‌های زمینه‌ای پوکی استخوان مانند آرتریت روماتوئید کمک کنند.

بخش هفتم: مراقبت و درمان در منزل توسط دکتر محمد بداغ آبادی

کلینیک سالمندی سلنا به سرپرستی دکتر محمد بداغ آبادی، متخصص طب سالمندان، با ارائه خدمات درمان در منزل، مراقبت‌های تخصصی پوکی استخوان را به خانه شما می‌آورد. این خدمات شامل:

• ویزیت و مشاوره تخصصی در منزل: ارزیابی کامل شرایط بیمار در محیط خانه و تنظیم برنامه درمانی فردی.
• انجام تزریقات دوره‌ای: تزریق داروهایی مانند دنوزوماب یا بیس‌فسفونات‌های وریدی در منزل، بدون نیاز به مراجعه به کلینیک.
• مشاوره تغذیه و ورزش: ارائه برنامه غذایی و ورزشی مناسب با شرایط جسمانی هر فرد.
• پیگیری منظم و مدیریت بیماری: پایش وضعیت بیمار و تنظیم برنامه درمانی بر اساس نتایج آزمایشات و معاینات.

این رویکرد جامع به بیماران کمک می‌کند تا با آرامش و در محیطی امن، با بیماری خود کنار بیایند و از عوارض آن جلوگیری کنند. برای دریافت خدمات در منزل و یا تعیین وقت مشاوره، کافی است با شماره زیر تماس بگیرید.

برای ارتباط بیشتر با ما به صفحه https://salmandiclinic.com/homevisit/ مراجعه کنید

شماره تماس جهت نوبت‌دهی:

+989229717304

امیدواریم این مقاله به شما در درک بهتر پوکی استخوان و مدیریت موثر آن کمک کند. سلامتی شما آرزوی ماست.

توجه: این مقاله صرفاً جهت افزایش آگاهی عمومی نوشته شده و به هیچ عنوان جایگزین تشخیص و توصیه پزشکی نیست.